Muzykę trzeba wybrać w dwa albo trzy dni, i najczęściej wybiera ją ktoś, kto właśnie kogoś stracił. Oto 15 pieśni pogrzebowych podzielonych na mszę, wyprowadzenie trumny i ceremonię na cmentarzu, z czasem trwania i tym, co zwykle mówi parafia.
Nikt nie przychodzi na tę decyzję przygotowany. Zakład pogrzebowy pyta o muzykę, parafia ma swoje zasady, a w tym samym czasie trzeba załatwić wszystko inne. Dlatego każda pieśń stoi tu pod momentem, w którym zabrzmi, a nie na liście przebojów. Przy każdym utworze jest nagranie na YouTube, żeby można było posłuchać go w całości przed decyzją.
Zapytajcie księdza albo mistrza ceremonii, ile naprawdę trwa każdy moment muzyczny. Wyprowadzenie trumny trwa często niecałe dwie minuty, a pięciominutowy utwór zostaje wyciszony dokładnie w najgorszym miejscu.
I wybierajcie we dwoje, nigdy sami. Kto decyduje sam, sam też niesie ciężar tej decyzji, a on wraca tego samego dnia.
Katarzyna Wójcik
Przykładowy program ceremonii
Tak wygląda zestaw, przy którym nie da się pomylić:
| Moment | Bezpieczny wybór | Czas |
|---|---|---|
| Wprowadzenie trumny | Albinoni, Adagio g-moll (Link) | 3 lub 4 minuty |
| W czasie mszy | Barka (Link) | 3 minuty |
| Wyprowadzenie | Witaj Królowo Nieba (Link) | 2 lub 3 minuty |
| Na cmentarzu | Cisza (trąbka) (Link) | 1 minuta |
| Uroczystość świecka | Leonard Cohen, Hallelujah (Link) | 4 lub 5 minut |
Zamiast znanego utworu można zamówić pieśń osobistą: o jej imieniu, jej życiu i jej przyzwyczajeniach. Razem z naszym partnerem MojaMelodia dostarczamy tekst i gotowe nagranie z muzyką i wokalem. Efekt brzmi tak, w dwóch stylach:
Wprowadzenie trumny
Potrzebny jest utwór spokojny, z wyraźnym początkiem i bez tekstu, który domaga się uwagi. Kto wchodzi w tym momencie, nie słucha słów.
1. Tomaso Albinoni, Adagio g-moll
Najczęściej grane wprowadzenie na polskich pogrzebach i jeden z niewielu utworów, które po dwudziestu latach nadal nie brzmią zużyto. Narasta powoli i jest tak równy, że prowadzi trumnę bez poganiania kogokolwiek. Nie ma tekstu ani wyraźnej kulminacji, więc można go wyciszyć niemal w każdym miejscu. Smyczki wypełniają kościół lepiej niż organy.
2. Ludovico Einaudi, Nuvole Bianche
Sam fortepian, łagodnie i bez patosu, wybór dla tych, którzy chcą powagi, ale nie ciężaru. Narastanie otwiera się powoli przez pięć minut, zamiast chwytać od razu, i właśnie dlatego pasuje do wprowadzenia: pierwsze minuty są na tyle ciche, że każdy zdąży zająć miejsce. Wyciszcie po drugim narastaniu.
3. Johann Sebastian Bach, Aria na strunie G
Powściągliwa i godna, dobrze brzmi zarówno na organach, jak i z nagrania smyczkowego, i niczego od słuchacza nie wymaga. To właściwy wybór, gdy rodzina nie chce nic rozpoznawalnego ani wzruszającego, ale też nie chce ciszy. Cztery minuty do wyciszenia w dowolnym miejscu. Sprawdźcie nagłośnienie, w zimnym kościele smyczki tracą ciało.
W czasie mszy
W środku liturgii jest miejsce na jedną albo dwie pieśni, najczęściej po komunii. Tu tekst ma znaczenie, bo wszyscy siedzą i słuchają.
4. Barka
Pieśń, którą zna cała Polska, i najczęściej wybierana na pogrzebach. Zgromadzeni śpiewają bez kartki, parafia niczego nie musi zatwierdzać, a organista zna ją na pamięć. To pierwszy utwór, który warto zaproponować, gdy czasu na organizację jest mało. Trzy minuty, więc nic nie trzeba skracać ani ustalać.
5. Franz Schubert, Ave Maria
Klasyk, którego nie odmówi żaden kościół, i jeśli jest jeden solista, prawie zawsze śpiewa właśnie to. Emocjonalnie waży więcej niż utwory instrumentalne: gdy tylko wchodzi głos, ci, którzy się trzymali, przestają się trzymać. Czasem dokładnie o ten moment rodzinie chodzi. Jedna zwrotka wystarczy, dwie obciążają liturgię.
6. Zbawienie przyszło przez krzyż
Wyraźnie chrześcijański tekst o nadziei, dobry wtedy, gdy rodzina jest wierząca i chce, żeby to było słychać. To nie jest utwór w tle: coś mówi, a zgromadzeni to słyszą. Lepiej sprawdza się w czasie mszy niż przy wyprowadzeniu. Zapytajcie chór parafialny, w której wersji go zna.
7. Jezu, ufam Tobie
Cieplejsza i mniej podniosła od pozostałych, często wybierana dla starszej osoby mocno związanej z parafią. Zgromadzeni śpiewają ją chętnie, a ton pozostaje wdzięczny, zamiast ciężki. Dobrze pasuje po homilii, gdy kościół może odetchnąć. Trzy minuty, bez nagłych narastań, więc nie trzeba ustalać żadnego wyciszenia.
W wielu polskich parafiach w czasie liturgii dopuszczalna jest wyłącznie muzyka na żywo, czyli organista i śpiew, bez odtwarzania z głośnika. Zasada bywa różna w różnych parafiach, a ulubiony utwór zmarłego prawie zawsze znajduje miejsce przy wyprowadzeniu albo na cmentarzu. Poproście zakład pogrzebowy, żeby ustalił to z księdzem: robią to codziennie.
Wyprowadzenie trumny
To najtrudniejszy moment całej ceremonii i zarazem ten, w którym muzyka waży najwięcej. Tutaj może zabrzmieć głośniej i bardziej wprost.
8. Witaj Królowo Nieba
Tradycyjne pożegnanie przy wyprowadzeniu, krótkie i znane wszystkim starszym uczestnikom. Śpiewa je całe zgromadzenie, co jest ważne w momencie, w którym nikt nie wie, co ze sobą zrobić. Dwie do trzech minut, dokładnie tyle, ile trwa wyniesienie trumny. Uprzedźcie organistę, ile zwrotek ma zagrać.
9. Amazing Grace
Na trąbce, na dudach albo w wersji śpiewanej to najbardziej znany utwór cmentarny, a na wolnym powietrzu wszyscy rozpoznają go od pierwszej nuty. Zostańcie przy jednej zwrotce, dwie się dłużą, gdy ludzie stoją w zimnie. Zamówcie muzyka, nagranie na dworze wypada słabo nawet przy dobrym sprzęcie.
10. Serdeczna Matko
Jedna z najstarszych polskich pieśni maryjnych i jedna z niewielu, przy których śpiewa naprawdę całe zgromadzenie, łącznie z tymi, którzy do kościoła nie chodzą. Melodia jest prosta i niesie się sama. Cztery zwrotki to za dużo, dwie wystarczą. Sprawdza się i w czasie mszy, i przy grobie.
11. Andrea Bocelli i Sarah Brightman, Time to Say Goodbye
Bardzo mocny i bardzo często wybierany, i właśnie dlatego warto go przemyśleć: część rodzin uznaje go za zbyt patetyczny na pogrzeb. Tam, gdzie pasuje, trzyma cały kościół w chwili wyprowadzenia, bo narasta dokładnie wtedy, kiedy trzeba. Cztery i pół minuty, więc ustalcie, czy gra aż przed kościołem.
Nie liczcie na streaming: w kościołach i w domach pogrzebowych zasięg praktycznie nie działa. Przynieście pliki na pendrivie i oddajcie je dzień wcześniej, nie tego samego ranka. Ustalcie też, kto daje znak do włączenia: bez wyznaczonej osoby muzyka wchodzi za wcześnie albo za późno.
Na cmentarzu i podczas uroczystości świeckiej
Poza liturgią nie ma reguł. Tutaj mieści się muzyka, której ta osoba naprawdę słuchała, i to właśnie ten moment rodziny zapamiętują najlepiej.
12. Cisza (sygnał na trąbce)
Minuta i cisza. Przy grobie robi więcej niż jakikolwiek dłuższy utwór, zwłaszcza przy pogrzebach mundurowych, gdzie wszyscy wiedzą, co znaczy ten sygnał. Nic nie trzeba wyciszać ani skracać. Potrzebny jest trębacz na żywo: sygnał z głośnika na cmentarzu brzmi płasko i traci cały efekt.
13. Leonard Cohen, Hallelujah
Najczęściej wybierany utwór świecki i ten, którego prawie wszyscy spodziewają się na ceremonii bez liturgii. Refren daje zgromadzonym coś rozpoznawalnego, a to pomaga, gdy nie ma obrzędu, który niósłby ten moment. Jest długi, ponad pięć minut, więc z góry ustalcie, gdzie go wyciszyć.
14. Marek Grechuta, Dni, których nie znamy
Najdelikatniejsze polskie pożegnanie i jeden z niewielu tekstów, które wytrzymują do końca, bo mówią o życiu, a nie o stracie. Sprawdza się tak samo na ceremonii świeckiej, jak i na cmentarzu. Cztery minuty. Wersja z Anawą brzmi cieplej niż późniejsze nagrania koncertowe, więc wybierzcie tę.
15. Czesław Niemen, Dziwny jest ten świat
Dla kogoś, kto nie chciał nic wyciszonego. Utwór jest bardzo mocny i część zgromadzonych nie wytrzymuje jego środkowej części, więc oceńcie go wspólnie z najbliższą rodziną, zanim go potwierdzicie. Cztery minuty. Lepiej pasuje do ceremonii świeckiej albo na cmentarz niż do mszy w kościele.
Resztę spraw organizacyjnych zebraliśmy w liście kontrolnej pogrzebu, a słowa przygotujecie ze wskazówkami do mowy pogrzebowej.
Najczęstsze pytania
Jaka muzyka na wprowadzenie trumny?
Spokojny utwór instrumentalny bez tekstu. Najczęściej grane są Adagio Albinoniego, Nuvole Bianche Einaudiego i Aria na strunie G Bacha, bo można je wyciszyć, gdy tylko wszyscy zajmą miejsca.
Czy w kościele można puścić muzykę z nagrania?
Często nie. W wielu polskich parafiach w czasie liturgii dopuszczalna jest wyłącznie muzyka na żywo, czyli organista i śpiew. Ulubiony utwór zmarłego prawie zawsze mieści się przy wyprowadzeniu albo na cmentarzu.
Ile może trwać utwór na pogrzebie?
Od dwóch do czterech minut. Wyprowadzenie trumny trwa często niecałe dwie minuty, więc długi utwór zostaje wyciszony w połowie: zapytajcie wcześniej o rzeczywisty czas każdego momentu.
Jaka pieśń jest najczęściej wybierana na pogrzebach w Polsce?
Barka w czasie mszy oraz Witaj Królowo Nieba przy wyprowadzeniu. Z klasyki wciąż wybierane są Ave Maria Schuberta i Amazing Grace, a przy grobie sygnał Cisza na trąbce.
Ile pieśni potrzeba na ceremonię pogrzebową?
Wystarczą trzy: jedna na wprowadzenie, jedna w czasie mszy i jedna na wyprowadzenie. Ta trzecia zostaje w pamięci, więc tylko ją warto wybierać naprawdę spokojnie.
Czy pieśń napisana specjalnie ma sens?
Dla części rodzin tak. Utwór napisany na podstawie imienia, zawodu i przyzwyczajeń tej osoby mówi to, czego nie powie żaden przebój, i zostaje rodzinie także po ceremonii. Razem z naszym partnerem MojaMelodia piszemy tekst i dostarczamy nagranie z muzyką i wokalem: pieśń pogrzebową tworzycie bezpośrednio tutaj na stronie.